Naturalne dezodoranty cieszą się coraz większą popularnością, ale określenie „naturalny dezodorant” może oznaczać bardzo różne formuły. Dwa szczególnie często spotykane rozwiązania wykorzystują ałun potasowy albo sodę oczyszczoną. Oba składniki mają pomóc ograniczyć nieprzyjemny zapach potu, jednak robią to w inny sposób i mogą zupełnie inaczej zachowywać się na skórze.

Które rozwiązanie sprawdzi się lepiej? Odpowiedź zależy przede wszystkim od wrażliwości skóry, oczekiwanego działania i sposobu używania kosmetyku.

Dlaczego właściwie pot ma nieprzyjemny zapach?

Sam świeżo wydzielony pot jest w dużej mierze bezwonny. Charakterystyczny zapach okolic pach powstaje przede wszystkim wtedy, gdy występujące na skórze mikroorganizmy metabolizują składniki wydzieliny gruczołów apokrynowych. Produktem tego procesu są lotne związki o charakterystycznym zapachu.

Dlatego dezodorant nie musi zatrzymywać pocenia, aby działać skutecznie. Może zamiast tego ograniczać aktywność mikroorganizmów odpowiedzialnych za powstawanie zapachu albo zmieniać środowisko skóry w taki sposób, aby utrudnić powstawanie wonnych produktów przemiany materii.

I tutaj zaczyna się najważniejsza różnica między ałunem a sodą.

Jak działa ałun?

Ałun potasowy, czyli Potassium Alum, jest naturalnie występującą solą glinowo-potasową. W kosmetykach może występować w postaci sztyftu, kryształu, proszku albo jako składnik dezodorantu w płynie czy roll-onie.

Po zwilżeniu jego powierzchni i nałożeniu na skórę pozostaje na niej cienka warstwa soli mineralnych.

Najważniejsze jest jego działanie wobec mikroorganizmów.

W badaniu laboratoryjnym przeprowadzonym na bakteriach związanych z powstawaniem zapachu pod pachami wykazano, że ałun potasowy hamował wzrost m.in. Corynebacterium xerosis, Staphylococcus epidermidis, Micrococcus luteus i Bacillus subtilis. Wszystkie badane szczepy zostały zahamowane przy odpowiednio wysokim stężeniu ałunu.

To dobrze tłumaczy praktyczne działanie dezodorantu ałunowego: nie maskuje on po prostu zapachu perfumami, lecz pomaga ograniczać jeden z mechanizmów odpowiedzialnych za jego powstawanie.

Czy ałun blokuje pocenie?

Nie należy utożsamiać klasycznego dezodorantu ałunowego z silnym antyperspirantem.

Jego podstawowym zadaniem jest kontrola nieprzyjemnego zapachu, a nie całkowite zatrzymanie fizjologicznego procesu wydzielania potu. Może mieć działanie lekko ściągające, jednak osoby korzystające z ałunu nadal się pocą.

Dla wielu osób jest to wręcz zaleta: skóra pozostaje świeża, ale naturalny mechanizm termoregulacji nie jest traktowany jako coś, co trzeba całkowicie wyeliminować.

Jak działa dezodorant z sodą oczyszczoną?

Soda oczyszczona to Sodium Bicarbonate – wodorowęglan sodu.

Jej działanie jest inne niż ałunu. Soda ma charakter zasadowy — jej pH wynosi około 8–9. Może neutralizować część kwaśnych związków odpowiedzialnych za zapach oraz zmieniać warunki panujące na powierzchni skóry.

Dlatego w naturalnych dezodorantach często łączy się ją z olejami, masłami roślinnymi, skrobiami oraz substancjami zapachowymi.

I dla wielu osób takie preparaty działają bardzo dobrze.

Problem pojawia się jednak przy skórze wrażliwej.

Soda oczyszczona a naturalne pH skóry

Powierzchnia zdrowej skóry ma lekko kwaśne środowisko. Jest to element tzw. kwaśnego płaszcza skóry, który uczestniczy w utrzymywaniu prawidłowej bariery naskórkowej oraz mikrobiomu.

Soda jest wyraźnie zasadowa.

Nie oznacza to, że każdy kosmetyk zawierający sodę automatycznie będzie drażniący — znaczenie ma jej stężenie i cała receptura produktu. Badania nad rozcieńczonym wodorowęglanem sodu pokazują, że w odpowiednich warunkach może być stosowany na skórę bez widocznego podrażnienia.

Jednocześnie przy nadmiernym lub nieodpowiednim stosowaniu miejscowym opisywano podrażnienia, a zasadowe pH może być problemem szczególnie w przypadku skóry z naruszoną barierą.

To może tłumaczyć, dlaczego część osób doskonale toleruje dezodoranty sodowe, podczas gdy u innych po pewnym czasie pojawia się:

• pieczenie,
• zaczerwienienie,
• swędzenie,
• przesuszenie,
• nadwrażliwość okolicy pach.

Ryzyko dyskomfortu może dodatkowo wzrosnąć bezpośrednio po goleniu lub depilacji, kiedy bariera skóry jest przejściowo bardziej podatna na działanie substancji drażniących.

Ałun czy soda – co będzie łagodniejsze?

Nie istnieje jeden składnik idealny dla wszystkich, jednak osoby posiadające skórę wrażliwą lub skłonną do podrażnień często lepiej tolerują prosty dezodorant ałunowy niż preparat oparty na dużej ilości sody.

Z kolei dezodoranty sodowe mogą być bardzo skutecznym rozwiązaniem dla osób dobrze tolerujących ich zasadową formułę.

Warto też pamiętać, że tolerancja zależy nie tylko od substancji aktywnej. Dezodorant sodowy może zawierać składniki kojące i emolienty, natomiast dezodorant z ałunem może mieć dodatkowo alkohol, kompozycję zapachową czy olejki eteryczne.

Dlatego zawsze należy patrzeć na całe INCI, a nie wyłącznie na jeden wyróżniony składnik.

Ałun vs soda – najważniejsze różnice

Ałun potasowy:

• ogranicza rozwój mikroorganizmów uczestniczących w powstawaniu zapachu,
• nie musi maskować zapachu intensywną kompozycją perfumeryjną,
• pozwala na naturalne wydzielanie potu,
• jest bardzo wydajny, szczególnie w postaci kryształu,
• jego prosta forma może dobrze sprawdzić się przy skórze wrażliwej,

Soda oczyszczona:

• pomaga neutralizować związki odpowiedzialne za nieprzyjemny zapach,
• zmienia środowisko powierzchni skóry,
• w odpowiednio opracowanych recepturach może bardzo skutecznie ograniczać zapach,
• jest substancją zasadową,
• przy dużym stężeniu lub u osób wrażliwych może powodować podrażnienie.

Który dezodorant wybrać?

Jeżeli najważniejsze są minimalistyczny skład, wydajność oraz zachowanie naturalnego procesu pocenia, ałun jest bardzo interesującym wyborem.

Szczególnie warto rozważyć go wtedy, gdy skóra źle reagowała wcześniej na intensywnie zasadowe dezodoranty sodowe.

Jeżeli natomiast skóra dobrze toleruje sodę, odpowiada kremowa konsystencja naturalnych dezodorantów i warunkiem jest mocne ograniczenie odczuwanie zapachu potu, dobrze opracowany kosmetyk sodowy również może być odpowiednim rozwiązaniem.

Najważniejsza zasada brzmi: dobry dezodorant nie powinien zmuszać Cię do zaakceptowania podrażnienia w zamian za skuteczność.

Jeżeli po aplikacji pojawia się przewlekłe pieczenie, swędzenie lub zaczerwienienie, warto zmienić produkt niezależnie od tego, czy jego bazą jest ałun, soda czy inna substancja.